Zoek strandingen

Aantal strandingen in 2017

    Andere bedreigingen

    Nu de jacht op de potvis is beëindigd, zouden de verschillende populaties zich langzamerhand kunnen herstellen. Helaas doemen er nieuwe bedreigingen op, waardoor de toekomst van de potvis (en andere walvisachtigen) er toch minder rooskleurig uitziet.

    Dodelijke netten

    In de eerste plaats zijn daar de slachtoffers van de moderne visserij. Elk jaar verdrinken er potvissen in de grote drijfnetten en andere zogenaamde kieuwnetten (gillnets) die voor verschillende grote vissoorten worden uitgezet. De nylon drijfnetten zijn vaak vele kilometers lang en enorme aantallen dolfijnen raken verward en komen om in deze muren des doods. Het is niet duidelijk hoe het komt dat de dieren deze obstakels niet lijken op te merken. Een verklaring zou kunnen zijn dat de dolfijnen de netten wel waarnemen, maar niet als iets gevaarlijks onderkennen; bovendien worden ze aangetrokken door de concentraties vis. Wat de potvis betreft, zijn er nauwelijks cijfers. In de Middellandse Zee verdrinken volgens Italiaanse schattingen op deze manier ten minste twintig tot dertig potvissen per jaar; dit aantal zou wel eens aanzienlijk hoger kunnen liggen. Ook uit de wateren rond Sri Lanka en in het oosten van de Stille Zuidzee worden jaarlijks omgekomen potvissen gemeld.

    Tot nu toe lijkt dit probleem echter, althans waar het om de potvis gaat, van vrij locale aard, al is de sterfte in de Middellandse Zee waarschijnlijk al hoger dan de populatie kan lijden. In dit gebied zijn inmiddels verschillende groepen mensen actief om deze netten op te sporen en verstrikte walvisachtigen te bevrijden. In de Grote en Indische Oceaan is echter nauwelijks controle en de ecologische schade die door deze vorm van visserij wordt aangericht, is onvoorstelbaar groot: het is roofbouw van de ergste soort. Bovendien raken soms delen van deze netten los, die dan als spooknetten door de oceaan gaan drijven en nog jarenlang slachtoffers maken. Alleen een internationaal verbod op het gebruik van dergelijk vistuig kan een oplossing bieden. Door tegenwerking van de betrokken vissers en de landen waaronder zij ressorteren, is zo'n verbod nog niet wereldwijd van kracht.

    Vervuiling

    Tenslotte bestaat er ongerustheid over de gehalten aan chemische verontreinigingen, en dan vooral PCB's, in potvissen. Volgens Spaanse gegevens bevatten de potvissen in de noordelijke Atlantische Oceaan al vrij hoge concentraties van deze stoffen. Nader onderzoek is noodzakelijk, maar een wat wrang gevolg van het stopzetten van de potvisjacht is, dat er vrijwel geen weefselmonsters voor chemisch onderzoek meer beschikbaar komen.

    Vooral in dit opzicht staan ons enorme problemen te wachten, als men bedenkt dat er nog onvoorstelbare hoeveelheden PCB's langzaam maar zeker op weg zijn naar zee. De toekomst van de potvis en van al zijn grote verwanten lijkt opeens onzeker. En hoe krijgen we die zee ooit nog schoon?

    Tekst van dr. C. Smeenk en M.J. Addink uit:
    Op het strand gesmeten; Vijf eeuwen potvisstrandingen aan de Nederlandse kust  © Teylers Museum, Zuiderzeemuseum en Walburg Pers, 1992

    Terug naar het overzicht